Ngày 13/04/201 Cơ quan cảnh sát điều tra ra quyết định khởi tố bị can thực hiện lệnh bắt tạm giam, lệnh khám xét ông Phạm Nhật Vũ (nguyên Chủ tịch HĐQT AVG) về “Tội đưa hối lộ” theo khoản 4 Điều 364 Bộ luật hình sự năm 2015. Đồng thời, cơ quan điều tra cũng quyết định bổ sung quyết định khởi tố bị can Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn, Lê Nam Trà (cựu Chủ tịch Hội đồng thành viên Mobifone) và Cao Duy Hải (cựu Tổng giám đốc Mobifone) về “Tội nhận hối lộ”. Vậy, điều kiện để cấu thành những tội danh trên là gì? Chúng ta cùng tìm hiểu những quy định của pháp luật thông qua bài viết sau:

Sơ lược vụ án Mobifone mua AVG:
Điều kiện cấu thành “Tội nhận hối lộ” là gì?

Sơ lược vụ án Mobifone mua AVG:

  • Ngày 25/12/2016 Mobifone công bố mua 95% cổ phần AVG, giá trị thương vụ là 8.889,8 tỷ đồng do ông Lê Nam Trà ký kết mua cổ phần từ AVG của ông Phạm Nhật Vũ. Hồ sơ đóng dấu mật.
  • Tháng 07/2017 Ban Bí thư chỉ đạo thanh tra toàn diện quá trình mua bán này, sau đó Thanh tra Chính phủ vào cuộc. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng yêu cầu đẩy nhanh quá trình này.
  • Ngày 12/03/2018 trước khi Thanh tra Chính phủ đưa ra kết luận, Mobifone và các cổ đông của AVG đã ký thỏa thuận hủy hợp đồng dưới sự chứng kiến của Bộ trưởng Bộ TT-TT Trương Minh Tuấn. Theo đó, Mobifone nhận lại 8.889,8 tỷ đồng cộng với tiền lãi và chi phí, còn các cổ đông AVG thì nhận lại 95% cổ phần và không phạt hợp đồng.
  • Ngày 23/03/ 2018 Thanh tra Chính phủ công bố vụ án có nhiều bộ ngành vi phạm, nguy cơ gây thất thoát cho nhà nước khoảng 7.006 tỷ đồng và kiến nghị khởi tố vụ án.
  • Ngày 24/04/2018 Thanh tra Chính phủ đã tiến hành bàn giao hồ sơ, tài liệu vụ án cho cơ quan điều tra Bộ công an.
  • Ngày 23/02/2019 Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố bị can đối với ông Nguyễn Bắc Son và ông Trương Minh Tuấn về tội “Vi phạm quy định về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gây hậu quả nghiêm trọng”, được quy định tại khoản 3 Điều 220 Bộ luật hình sự năm 2015, Lê Nam Trà  và Phạm Đình Trọng về tội “Vi phạm quy định về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gây hậu quả nghiêm trọng”, được quy định tại khoản 3 Điều 220 Bộ luật hình sự năm 2015. Sau đó, cơ quan công an tập trung điều tra theo hướng có hành vi đưa và nhận hối lộ trong thương vụ MobiFone mua 95% cổ phần AVG. Từ lời khai của các bị can là lãnh đạo của MobiFone đã bị bắt và các chứng cứ, tài liệu khác cơ quan cảnh sát điều tra xác định:
  • Ngày 15-10-2014, AVG khi đó do ông Phạm Nhật Vũ làm Chủ tịch HĐQT đã có văn bản gửi ông Nguyễn Bắc Son (khi đó là bộ trưởng Bộ TT-TT) để báo cáo và đề nghị cho ý kiến chỉ đạo việc AVG chuyển nhượng cổ phần cho đối tác nước ngoài. Trong đó có nội dung AVG đã làm việc với đối tác nước ngoài và đi tới thống nhất đối tác nước ngoài sẽ mua cổ phần AVG để trở thành cổ đông chiến lược, giá mua cổ phần bằng 7 lần giá vốn, tức là AVG sẽ nhận khoảng 525 triệu USD khi bán 75% cổ phần. Tuy nhiên, suốt quá trình thanh tra, cả AVG và Bộ TT-TT đều không cung cấp được tài liệu, chứng từ nào liên quan đến việc đàm phán với đối tác nước ngoài cũng như khoản đặt cọc 10 triệu USD. Điều này đồng nghĩa với việc thông tin chào bán cổ phần, đàm phán, giá trị AVG ở thời điểm này là không có thật.
  • Ngày 1-12-2014, Bộ TT-TT đã ban hành Quyết định 1798 thành lập Tổng công ty viễn thông MobiFone, theo đó có ngành nghề kinh doanh phát thanh truyền hình. Chưa đầy hai tháng sau, ông Lê Nam Trà, khi đó đang giữ chức quyền chủ tịch HĐQT MobiFone, đã có văn bản trình lên bộ xin phê duyệt chủ trương đầu tư dịch vụ truyền hình theo phương thức mua lại một hãng truyền hình kỹ thuật số. 
  • Sau đó một tuần, Bộ TT-TT có văn bản thống nhất chủ trương theo đề xuất của MobiFone. Như vậy có thể thấy ông Nguyễn Bắc Son đã ký quyết định bổ sung thêm ngành nghề kinh doanh cho MobiFone sau khi xảy ra việc AVG chào bán cổ phần.
  • Ông Trương Minh Tuấn khi đó đương chức thứ trưởng đã ký Quyết định số 236 phê duyệt dự án đầu tư đồng ý cho MobiFone mua AVG với giá gần 8.900 tỉ đồng. Quyết định này không đảm bảo căn cứ pháp lý, vi phạm các quy định của pháp luật, gây thiệt hại nghiêm trọng vốn của Nhà nước.
  • Tài liệu điều tra cũng thể hiện khi tiến hành thẩm định, lập và phê duyệt dự án, lãnh đạo Bộ TT-TT đã gạt bỏ ý kiến phản biện của cấp dưới, báo cáo sai sự thật với Thủ tướng về tình trạng bết bát của AVG. Tại thời điểm đề xuất đầu tư, AVG đang thua lỗ hàng nghìn tỉ đồng, âm gần 50% vốn điều lệ, các số liệu, phương án trong kinh doanh hoàn toàn là giả định mơ hồ, thiếu thực tế, không thể đạt được trong môi trường cạnh tranh gay gắt về thị phần.

Từ đó, cơ quan cảnh sát điều tra xác định đủ căn cứ khởi tố ông Vũ tội đưa hối lộ, 2 cựu bộ trưởng và 2 cựu lãnh đạo của Mobifone tội nhận hối lộ. Cơ quan điều tra cũng đang làm rõ ông Vũ đã hối lộ cho các cá nhân nào và mức hối lộ bao nhiêu.

Điều kiện cấu thành “Tội đưa hối lộ”.

Theo khoản 4 Điều 364 Bộ luật hình sự năm 2015 thì Tội đưa hối lộ được hiểu là hành vi dùng tiền , tài sản hoặc lợi ích (vật chất hoặc phi vật chất khác) trực tiếp hoặc qua trung gian đã đưa hoặc sẽ đưa cho người có chức vụ quyền hạn hoặc người khác hoặc tổ chức khác để người có chức vụ quyền hạn làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa hối lộ. Tội đưa hối lộ đòi hỏi phải có hành vi đưa lợi ích một cách bất chính cho người có chức vụ, quyền hạn. Hành vi đưa của hối lộ có thể diễn ra trước hoặc sau khi người có chức vụ, quyền hạn làm theo yêu cầu của người đưa. Đối với trường hợp đưa của hối lộ sau khi người có chức vụ, quyền hạn làm theo yêu cầu của người đưa, giữa người nhận và người đưa phải có sự thỏa thuận trước mới cấu thành tội phạm.Theo đó, cần xác định lợi ích hối lộ là gì? Nếu của hối lộ là tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác thì cần phải có giá trị từ 2 triệu đồng trở lên thì mới cấu thành tội phạm . Đối với trường hợp đưa lợi ích phi vật chất (như tình dục, vị trí làm việc…) việc xác định giá trị của lợi ích không có tính bắt buộc. Người đưa hối lộ có thể được thực hiện dưới bất cứ hình thức nào như nấp dưới danh nghĩa; quà tặng, thăm hỏi, hiếu hỉ…Cần lưu ý người bị ép buộc đưa hối lộ mà chủ động khai báo trước khi bị phát giác, thì được coi là không có tội và được trả lại toàn bộ của đã dùng để đưa hối lộ. Người đưa hối lộ tuy không bị ép buộc nhưng đã chủ động khai báo trước khi bị phát giác, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự và được trả lại một phần hoặc toàn bộ của đã dùng để đưa hối lộ, đây là quy định đặc biệt ý nghĩa trong việc thực hiện chính sách khoan hồng đối với các tội phạm hối lộ được quy định tại khoản 7 Điều 364 Bộ luật hình sự năm 2015.

Điều kiện cấu thành “Tội nhận hối lộ” là gì?

Theo khoản 4 Điều 354 Bộ luật hình sự năm 2015 thì nhận hối lộ là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích (vật chất hoặc phi vật chất khác) dưới bất kì hình thức nào cho chính bản thân người đó hoặc cho người khác hoặc tổ chức khác để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa hối lộ. Theo đó, người nhận hối lộ thuộc 01 trong 04 trường hợp sau đây mới phạm tội nhận hối lộ:

  • Một là, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên, để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ.
  • Hai là, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm, để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ.
Sơ lược vụ án Mobifone mua AVG:
Điều kiện cấu thành “Tội đưa hối lộ”.
  • Ba là, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị kết án về một trong các tội (tham ô tài sản; nhận hối lộ; lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; lạm quyền trong khi thi hành công vụ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi; giả mạo trong công tác), chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ.
  • Bốn là, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác lợi ích phi vật chất, để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ.

Lưu ý: Đối với hành vi làm hay không làm một việc thuộc trách nhiệm của mình vì lợi ích hay theo yêu cầu của người đưa rồi mới nhận của hối lộ thì trường hợp này cần phải thỏa mãn điều kiện là có sự thỏa thuận trước giữa họ thì mới cấu thành tội nhận hối lộ.

Trên đây là toàn bộ bài viết về chủ đề “Từ vụ AVG, điều kiện cấu thành tội đưa hối lộ và tội nhận hối lộ là gì?”, nếu quý khách còn có thắc mắc gì cần được tư vấn thì đừng ngần ngại hãy liên hệ với chúng tôi qua hotline 0908 748 368 để được tư vấn miễn phí.