QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC RÚT GỌN TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

07 /092017

QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC RÚT GỌN TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

Nhìn chung, đa số các vụ án dân sự đều được giải quyết theo thủ tục thông thường. Tuy nhiên, nếu muốn giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn khi vụ án đó có giá ngạch thấp, các tình tiết đơn giản, quan hệ pháp luật rõ ràng và các điều kiện khác theo quy định tại Điều 317 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (BLTTDS 2015) như:

“a) Vụ án có tình tiết đơn giản, quan hệ pháp luật rõ ràng, đương sự đã thừa nhận nghĩa vụ; tài liệu, chứng cứ đầy đủ, bảo đảm đủ căn cứ để giải quyết vụ án và Tòa án không phải thu thập tài liệu, chứng cứ;

b) Các đương sự đều có địa chỉ nơi cư trú, trụ sở rõ ràng;

c) Không có đương sự cư trú ở nước ngoài, tài sản tranh chấp ở nước ngoài, trừ trường hợp đương sự ở nước ngoài và đương sự ở Việt Nam có thỏa thuận đề nghị Tòa án giải quyết theo thủ tục rút gọn hoặc các đương sự đã xuất trình được chứng cứ về quyền sở hữu hợp pháp tài sản và có thỏa thuận thống nhất về việc xử lý tài sản.”

mà Tòa án xét thấy có thể giải quyết theo thủ tục rút gọn để nhanh chóng giải quyết, tiết kiệm thời gian, công sức mà vẫn đảm bảo tính công bằng, đầy đủ các thủ tục để giải quyết một vụ án như thủ tục thông thường, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Theo đó, thủ tục rút gọn chỉ áp dụng để giải quyết đối với vụ án dân sự mà không áp dụng vụ việc dân sự.

Ở cả hai cấp xét xử sơ thẩm và phúc thẩm chỉ do một Thẩm phán giải quyết

1. Thủ tục giải quyết sơ thẩm vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn

Việc áp dụng thủ tục rút gọn giải quyết một số vụ án dân sự đơn giản, rõ ràng, rút ngắn thời gian giải quyết nhưng vẫn đảm bảo được việc giải quyết các vụ án dân sự được đúng đắn, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Đối với những vụ án được giải quyết theo thủ tục rút gọn thì Tòa án không tiến hành hòa giải trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án mà thay vào đó sẽ được tiến hành tại phiên tòa.

a. Thủ tục chuyển vụ án giải quyết theo thủ tục rút gọn sang giải quyết theo thủ tục thông thường

Khi nhận thấy các tình tiết, sự kiện của vụ án không đảm bảo khi giải quyết theo thủ tục rút gọn thì Thẩm phán có quyền ra quyết định chuyển việc giải quyết vụ án từ thủ tục rút gọn sang thủ tục thông thường.

Các quy định tại khoản 3 Điều 317 và khoản 4 Điêu 320 BLTTDS 2015 có các điều kiện để một vụ án dân sự đang giải quyết theo thủ tục rút gọn phải chuyển sang thủ tục thông thường.

Trong trường hợp chuyển vụ án sang giải quyế theo thủ tục thông thường thì thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án được tính lại kể từ ngày ra quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường.

Có thể chuyển việc giải quyết vụ án dân sự từ thủ tục rút gọn sang thủ tục thông thường như không thể chuyển ngược lại.

b. Chuẩn bị xét xử sơ thẩm theo thủ tục rút gọn

Thời hạn chuẩn bị xét xử là 01 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án, tức là ngày người khởi kiện nộp biên lai tiền tạm ứng án phí. Như vậy, thời hạn chuẩn bị xét xử theo thủ tục rút gọn đã được rút ngắn rất nhiều so với thủ tục thông thường (thủ tục thông thường là 02 đối với vụ án kinh doanh thương mại, lao động và 04 tháng đối với vụ án hôn nhân, gia đình).

Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục rút gọn, Tòa án phải gửi quyết định của mình cho các đương sự, Viện kiểm sát cùng cấp biết, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ra quyết định thì Tòa án phải mở phiên tòa. Trong thời hạn 03 ngày làm việc tiếp theo, Chánh án Tòa án phải ra một trong hai quyết định sau:

- Giữ nguyên quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục rút gọn;

- Chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường.

Quyết định này là cuối cùng và phải được gửi ngay cho Viện kiểm sát và đương sự.

Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử xét thấy có những tình tiết, vụ việc không thể áp dụng thủ tục rút gọn để giải quyết nữa thì Tòa án có quyền ra quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường (khoản 3 Điều 137 BLTTDS 2015).

c. Phiên tòa sơ thẩm vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn

Theo quy định tại Điều 320 BLTTDS 2015 thì phiên tòa sơ thẩm vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn có sự tham gia của các đương sự, Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp. Khác với thủ tục thông thường thì Hội thẩm nhân dân sẽ không tham gia vào phiên xét xử sơ thẩm theo thủ tục rút gọm mà phiên tòa sẽ do 01 Thẩm phán điều hành.

Thủ tục, trình tự tại phiên tòa:

- Thẩm phán khai mạc phiên tòa: theo quy định tại Điều 239 BLTTDS 2015.

- Thẩm phán tiến hành hòa giải, trừ những vụ án không được hoặc không thể tiến hành hòa giải. Theo đó, khác với thủ tục giải quyết vụ án thông thường thì Thẩm phán sẽ tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải ngay tại phiên tòa sau khi khai mạc phiên tòa luôn. Sau đó Thẩm phán có thể ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự hoặc nếu không thỏa thận được thì Thẩm phán tiến hành xét xử theo thủ tục chung.

- Thủ tục tranh tụng tại phiên toa: được thực hiện tương tự như thủ tục thông thường.

- Cuối cùng, thẩm phán sẽ ra bản án, quyết định cuối cùng về việc giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn và tuyên án như đối với thủ tục thông thường.

Mặc dù là giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn nhưng bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm vẫn có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc phẩm để yêu cầu Tòa án phúc thẩm giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm rút gọn khi bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật.

2. Thủ tục giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn tại Tòa án cấp phúc thẩm

Điểm tiến bộ giữa Bộ luật Tố tụng Dân sự cũ (2004) và Bộ luật Tố tụng Dân sự mới (2015) là ở điểm vụ án có thể được xét xử rút gọn ở cả giai đoạn sơ thẩm và phúc thẩm, tăng việc xét xử được nhanh chóng, không tốn nhiều thời gian xét xử nhưng vẫn đảm bảo tính công bằng, đầy đủ thủ tục phúc thẩm.

a. Kháng cáo, kháng nghị đối với bản án, quyết định sơ thẩm theo thủ tục rút gọn (Điều 322 BLTTDS 2015)

Các quy định về kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục rút gọn ở cấp phúc thẩm hầu như tương tự như thủ tục thông thường ở Tòa án cấp sơ thẩm, trừ thời hạn kháng cáo, kháng nghị ngắn hơn so với thủ tục thông thường. Cụ thể, thời hạn kháng cáo đối với bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm theo thủ tục rút gọn là 07 ngày, kể từ ngày tuyên án, còn thời hạn kháng nghị đối với bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm theo thủ tục rút gọn của Viện kiểm sát cùng cấp là 07 ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là 10 ngày, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định.

Đối với tạm ứng án phí, án phí, chi phí tố tụng cho vụ án dân sự giải quyết theo thủ tục rút gọn được thực hiện như đối với vụ án dân sự được giải quyết theo thủ tục thông thường, trừ trường hợp miễn hoặc không phải nộp tạm ứng án phí, án phí. Việc nộp tạm ứng án phí phúc thẩm là tiền đề để Tòa án bắt đầu thực hiện việc thụ lý giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm. Do tính chất của việc giải quyết của hai thủ tục là giống nhau, chỉ khác ở thời gian xét xử có phần rút ngắn hơn nên dù thực hiện ở thủ tục nào thì người kháng cáo vẫn phải nộp mức tạm ứng án phí là như nhau.

b. Chuẩn bị xét xử phúc thẩm theo thủ tục rút gọn

Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án dân sự

Thời hạn chuẩn bị xét xử theo thủ tục rút gọn là 01 tháng tương tự như ở giai đoạn sơ thẩm và được rút ngắn hơn so với thời hạn chuẩn bị xét xử theo thủ tục thông thường (02 tháng). Trong thời gian trên, Thẩm phán được phân công có quyền ra một trong ba quyết định sau:

Thứ nhất, quyết định tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án. Theo đó, thời hạn chuẩn bị xét xử được tính lại kể từ ngày tòa án cấp phúc thẩm tiếp tục thực hiện việc xét xử vụ án khi hết ly do để tạm đình chỉ vụ án nữa.

Thứ hai, quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án.

Thứ ba, quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm, đồng thời gửi ngay quyết định này cho những người có liên quan đến kháng cáo, kháng nghị và Viện kiểm sát cùng cấp.

Đối với trường hợp chuyển vụ án từ xét xử theo thủ tục rút gọn sang thủ tục thông thường thì cách xác định tương tự như ở sơ thẩm.

Thời hạn mở phiên tòa phúc thẩm

Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử thì Tòa án có 15 ngày để mở phiên tòa phúc thẩm.

c. Phiên tòa phúc thẩm theo thủ tục rút gọn (Điều 322 đến Điều 324 BLTTDS 2015)

Phiên tòa phúc thẩm theo thủ tục rút gọn có sự tham gia của đương sự và Kiểm sát viên Viện kiểm sát. Trong trường hợp Viện kiểm sát có kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm thì Viện kiểm sát bắt buộc phải tham gia phiên tòa. Đương sự nếu không có kháng cáo thì nếu vắng mặt, Thẩm phán vẫn tiếng hành phiên tòa mà không cần hoãn.

Về cơ bản, trình tự, thủ tục xét xử phiên tòa phúc thẩm theo thủ tục rút gọn giống như phiên tòa phúc thẩm theo thủ tục thông thường.

Sau khi xem xét bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị, Thẩm phán có quyền ra quyết định:

- Giữ nguyên bản án, quyết đinh của Tòa án cấp sơ thẩm;

- Sửa bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm;

- Hủy bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án lại cho Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại vuán;

- Hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án;

- Đình chỉ xét xử phúc thẩm và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

- Ra bản án phúc thẩm. Bản án phúc thẩm sẽ được tuyên sau đó và có hiệu lực thi hành ngay.

VIẾT BÌNH LUẬN CỦA BẠN

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn miễn phí, nếu bạn có bất kì thắc mắc hay câu hỏi nào, chúng tôi sẽ sẵn sàng tư vấn và giải đáp.