Ủy quyền thực hiện thủ tục ly hôn vắng mặt khi vắng mặt được không?

Ủy quyền thực hiện thủ tục ly hôn vắng mặt khi vắng mặt được không là câu hỏi phổ biến mà nhiều đương sự đặt ra khi gặp khó khăn trong việc có mặt tại phiên tòa. Theo quy định pháp luật Việt Nam, ly hôn thuộc quyền nhân thân không thể ủy quyền toàn bộ cho người khác thực hiện được. Tuy nhiên, người có yêu cầu vẫn có các phương án hỗ trợ khác để giải quyết vấn đề vắng mặt trong tố tụng ly hôn. Bài viết này của Chuyên tư vấn luật sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật và giải pháp thực tiễn.

Ly hôn là quyền nhân thân đặc biệt, không thể ủy quyền toàn quyền thực hiện

Ý chí yêu cầu ly hôn là quyền nhân thân gắn liền trực tiếp với vợ hoặc chồng. Đây là quyền đặc biệt, không được chuyển giao cho người khác theo bất kỳ hình thức ủy quyền dân sự nào. Khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (BLTTDS 2015) quy định việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng. 

Nguyên tắc này xuất phát từ bản chất đặc biệt của quyền ly hôn, Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (LHNGĐ 2014), quyền yêu cầu ly hôn thuộc về vợ, chồng. Đây là quyền nhân thân gắn liền với cá nhân, không thể chuyển nhượng hay ủy quyền cho người khác thay mặt quyết định. Việc cấm ủy quyền toàn quyền nhằm bảo vệ quyền tự quyết trong chấm dứt quan hệ hôn nhân.

Tuy nhiên, việc cấm ủy quyền này chỉ áp dụng đối với việc ra quyết định ly hôn. Người yêu cầu có thể ủy quyền cho các công việc hành chính, thủ tục hỗ trợ khác trong quá trình tố tụng. Căn cứ theo Điều 56 LHNGĐ 2014 cũng quy định các căn cứ để Tòa án giải quyết ly hôn, trong đó yêu cầu sự hiểu biết và đồng ý của các bên liên quan.

Trường hợp đặc biệt theo diện đại diện theo pháp luật

Pháp luật vẫn cho phép một số trường hợp đặc biệt có người đại diện yêu cầu ly hôn, cụ thể tại khoản 2 Điều 51 LHNGĐ 2014 quy định cha mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn trong trường hợp:

• Một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình.
• Và là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.

Chỉ khi đồng thời hội đủ cả hai điều kiện quy định khoản 2 Điều 51 LHNGĐ 2014 thì cha, mẹ hoặc người thân thích mới được xác lập tư cách đại diện theo pháp luật để nộp đơn ly hôn thay cho vợ/chồng.

Cần lưu ý, đây là đại diện theo pháp luật trong việc nộp đơn yêu cầu ly hôn, không phải ủy quyền tố tụng thông thường theo Bộ luật Tố tụng dân sự. Người đại diện phải chứng minh mình là cha mẹ hoặc người thân thích hợp pháp của nạn nhân. 

Một số nội dung có thể ủy quyền cho người khác thực hiện khi ly hôn

Việc ly hôn thuộc trường hợp ngoại lệ nhưng chỉ cấm ủy quyền toàn quyền, không cấm ủy quyền từng phần cụ thể. Điều này giúp đương sự vẫn có thể xử lý các thủ tục hỗ trợ khi vắng mặt.

Các công việc có thể ủy quyền bao gồm: nộp đơn khởi kiện ly hôn tại Tòa án, nộp và nhận các hồ sơ, tài liệu tố tụng, nhận các văn bản triệu tập và thông báo từ Tòa án, đóng tạm ứng án phí, nhận kết quả bản án hoặc quyết định sau khi Tòa tuyên. 

Những công việc này thuộc tính chất hành chính, không ảnh hưởng đến quyết định ly hôn chính nên được pháp luật cho phép. Đặc biệt, các bên có thể ủy quyền tham gia giải quyết phần tranh chấp về tài sản chung, nợ chung khi ly hôn. Đây là vấn đề tách biệt với yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân. Theo thực tiễn, nhiều vụ ly hôn có tranh chấp phức tạp về tài sản cần thời gian dài để giải quyết. Việc ủy quyền này giúp tiết kiệm thời gian và vẫn giải quyết được khi đương sự không thể tham gia toàn bộ quá trình.

Quyền cử luật sư tham gia với tư cách người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp thay cho ủy quyền

Để bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết vụ án ly hôn, đương sự được quyền mời luật sư tham gia tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định tại các Điều 70, 71 và 72 BLTTDS 2015.

Theo khoản 2 Điều 22 Luật luật sư 2006 (sửa đổi, bổ sung 2012), luật sư có quyền tham gia tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự trong vụ án ly hôn, đảm bảo rằng các quyền lợi về tài sản, nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng hay các quyền khác của đương sự được Tòa án xem xét đầy đủ, khách quan. Luật sư có thể soạn thảo đơn từ, tài liệu tố tụng, thu thập và nộp chứng cứ, tham gia tranh luận tại phiên tòa thay mặt đương sự. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi hiệu quả ngay cả khi đương sự không thể có mặt liên tục.

Sự khác biệt quan trọng giữa luật sư và người được ủy quyền là luật sư không thay mặt đưa ra quyết định ly hôn. Luật sư tham gia để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự liên quan đến tài sản, quyền nuôi con dựa trên quy định pháp luật. 

Thực tiễn cho thấy việc có luật sư tham gia mang lại nhiều lợi ích. Luật sư hiểu rõ quy trình tố tụng, có thể đề xuất chiến lược phù hợp và xử lý các tình huống phức tạp. 

>> Xem thêm: Thời gian giải quyết ly hôn vắng mặt

Quyền được đề nghị xét xử vắng mặt

Căn cứ Điều 227 BLTTDS 2015 thì đương sự vẫn có quyền đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt. Việc đề nghị phải được lập thành văn bản và gửi đến Tòa. Đây là cơ chế pháp lý giúp đương sự vẫn bảo đảm quyền lợi và tiến trình giải quyết vụ án, ngay cả khi không thể trực tiếp tham dự phiên tòa.

Cách xử lý của Tòa án khi có đương sự vắng mặt tại phiên tòa:

• Triệu tập hợp lệ lần thứ nhất nhưng có đương sự vắng mặt thì sẽ hoãn phiên tòa, trừ trường hợp người vắng mặt có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.
• Khi Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà đương sự vẫn vắng mặt, Tòa án sẽ tiến hành xét xử hoặc đình chỉ giải quyết vụ án tùy từng trường hợp, trừ khi đương sự vắng mặt do lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan (khoản 2 Điều 227 BLTTDS 2015).

Ngoài ra, căn cứ Điều 228 BLTTDS 2015 thì Tòa án vẫn xét xử trong trường hợp các đương sự và đại diện hợp pháp của họ vắng mặt tại phiên tòa nhưng có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt.

Luật sư có thể tham dự phiên tòa với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp để trình bày, nộp chứng cứ thay cho đương sự. Thủ tục này giúp vụ việc ly hôn được giải quyết kịp thời mà không cần đương sự phải có mặt trực tiếp.

>> Xem thêm: Ly hôn thuận tình nhưng vắng mặt một bên thì xử lý thế nào?

Dịch vụ Luật sư trong thủ tục ly hôn vắng mặt

Các công việc luật sư có thể thực hiện cho thân chủ trong thủ tục ly hôn vắng mặt:

• Phân tích chi tiết các quy định về ly hôn, quyền và nghĩa vụ của đương sự, hướng dẫn thủ tục xét xử vắng mặt.
• Soạn thảo đơn ly hôn, đơn đề nghị xét xử vắng mặt, thu thập và sắp xếp chứng cứ theo yêu cầu pháp luật.
• Nộp hồ sơ, nhận giấy triệu tập, nộp và nhận các giấy tờ khác trong quá trình tố tụng tại tòa.
• Tham gia vụ án với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
• Hướng dẫn thực hiện bản án, thủ tục kháng cáo nếu cần, tư vấn về quyền lợi sau ly hôn.

Câu hỏi thường gặp khi ủy quyền thực hiện thủ tục ly hôn vắng mặt khi vắng mặt

Có thể ủy quyền toàn bộ việc ly hôn cho người khác được không?

Theo Khoản 4 Điều 85 BLTTDS 2015 và Điều 51, Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quyền yêu cầu ly hôn không thể ủy quyền toàn bộ cho người khác. Tuy nhiên, đương sự có thể ủy quyền thực hiện một số công việc hành chính, thủ tục hỗ trợ trong quá trình tố tụng để thuận tiện cho việc giải quyết vụ án.

Vai trò của luật sư khi tham dự phiên tòa ly hôn với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự vắng mặt là gì?

Luật sư với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự vắng mặt có vai trò quan trọng trong việc trình bày các lập luận pháp lý, nộp chứng cứ, và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của thân chủ. Dù đương sự không có mặt, luật sư vẫn có thể thay mặt thân chủ thực hiện các hành vi tố tụng trong phạm vi được pháp luật cho phép để đảm bảo vụ án được giải quyết công bằng, khách quan.

Đương sự làm gì nếu không thể có mặt tại phiên tòa sơ thẩm nhưng muốn Tòa án vẫn tiến hành xét xử?

Khi đương sự không thể có mặt tại phiên tòa nhưng vẫn muốn Tòa án tiến hành xét xử thì cần gửi Đơn đề nghị xét xử vắng mặt đến Tòa án trước khi phiên tòa diễn ra. Trong đơn đương sự nêu rõ lý do vắng mặt và đề nghị Tòa vẫn tiếp tục xét xử vụ án. Việc gửi đơn giúp Tòa có căn cứ giải quyết vụ án theo đúng quy định tại Điều 227 và 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Có thể ủy quyền cho người khác giải quyết tranh chấp tài sản chung khi ly hôn không?

Căn cứ khoản 1 Điều 85 BLTTDS 2015 và Điều 138 Bộ luật Dân sự 2015 thì đương sự được ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng để giải quyết phần tài sản chung khi ly hôn, vì đây là quan hệ tài sản, không phải quyền nhân thân theo khoản 4 Điều 85 BLTTDS 2015.

Ủy quyền thực hiện thủ tục ly hôn vắng mặt không được pháp luật cho phép đo tính chất đặc biệt của quyền ly hôn. Tuy nhiên, đương sự có thể đề nghị xét xử vắng mặt hoặc cử luật sư bảo vệ quyền lợi. Để được tư vấn chi tiết về thủ tục ly hôn vắng mặt và nhận hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp, người có yêu cầu có thể liên hệ Chuyên tư vấn luật qua hotline 1900636387 để được giải đáp mọi thắc mắc.