Tranh chấp quyền giám hộ phát sinh khi có sự bất đồng giữa các bên liên quan về việc ai sẽ là người thực hiện quyền và nghĩa vụ chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được giám hộ. Việc giải quyết tranh chấp này cần đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho người được giám hộ. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo trẻ em có một môi trường phát triển lành mạnh và ổn định trong tương lai. Bài viết dưới đây, Chuyên tư vấn luật sẽ cung cấp phương án giải quyết tranh chấp này.
Mục Lục
Các trường hợp cần có người giám hộ
Căn cứ Điều 47 Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS) thì những trường hợp sau đây được giám hộ:
Thứ nhất, người chưa thành niên không còn cha, mẹ hoặc không xác định được cha, mẹ.
Thứ hai, người chưa thành niên có cha, mẹ nhưng:
- Cha, mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự.
- Cha, mẹ đều có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
- Cha, mẹ đều bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
- Cha, mẹ đều bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con.
- Cha, mẹ đều không có điều kiện chăm sóc, giáo dục con và có yêu cầu người giám hộ.
Thứ ba, người mất năng lực hành vi dân sự.
Thứ tư, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Một người chỉ có thể được một người giám hộ, trừ trường hợp:
- Cha, mẹ cùng giám hộ cho con.
- Hoặc ông, bà cùng giám hộ cho cháu.
Việc giám hộ phải được cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Thỏa thuận, thương lượng để thống nhất giao quyền giám hộ
Những người có đủ điều kiện trở thành giám hộ có quyền thương lượng, thỏa thuận để thống nhất giao quyền giám hộ đối với cá nhân cần được giám hộ. Việc thỏa thuận cần xem xét các yếu tố:
- Đặt lợi ích của người được giám hộ lên hàng đầu.
- Xem xét kỹ quy định về người được giám hộ, người giám hộ.
- Thỏa thuận trách nhiệm và điều kiện khác đối với người giám hộ khi thực hiện giám hộ.
- Lập văn bản thỏa thuận về việc cử người giám hộ.
Sau khi thống nhất người giám hộ thì thực hiện thủ tục đăng ký người giám hộ tại UBND cấp xã nơi người được giám hộ hoặc người giám hộ cư trú. .
Yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp quyền giám hộ
Căn cứ khoản 1 Điều 54 BLDS thì Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về việc cử người giám hộ.
Đối với trường hợp chưa có quyết định cử người giám hộ
Trường hợp chưa có quyết định cử người giám hộ thì người có quyền lợi hợp pháp có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án chỉ định người giám hộ. Người khởi kiện tranh chấp quyền giám hộ cần chuẩn bị hồ sơ:
- Đơn khởi kiện theo mẫu 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP
- Giấy tờ chứng minh đủ điều kiện trở thành người giám hộ.
- Giấy tờ chứng minh mối quan hệ với người được người giám hộ.
- Giấy tờ pháp lý của người được giám hộ: giấy khai sinh, căn cước công dân,..
- Giấy tờ chứng minh cá nhân thuộc trường hợp được giám hộ.
- Tài liệu, chứng cứ khác liên quan chứng minh đủ điều kiện giám hộ cho đối tượng cần được giám hộ.
Hồ sơ khởi kiện cần gửi đến Tòa án nhân dân cấp khu vực nơi bị đơn cư trú để giải quyết.
Cơ sở pháp lý: khoản 14 Điều 26, Điều 35 và 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (sửa đổi 2025).
>>Xem thêm: Thủ tục khởi kiện giành quyền giám hộ cho người thân
Đối với trường hợp đã có quyết định cử người giám hộ
Trường hợp cá nhân đã có quyết định về việc cử, chỉ định người giám hộ nhưng phát sinh tranh chấp thì người có quyền lợi hợp pháp có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án thay đổi người giám hộ. Một số trường hợp phát sinh tranh chấp dẫn đến yêu cầu thay đổi giám hộ:
- Người giám hộ không còn đủ các điều kiện.
- Người giám hộ vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ giám hộ.
- Người giám hộ đề nghị được thay đổi và có nhiều người muốn nhận giám hộ.
Người khởi kiện thay đổi người giám hộ chuẩn bị hồ sơ và thủ tục khởi kiện tương tự như trường hợp giải quyết tranh chấp giám hộ chưa có quyết định cử giám hộ. Ngoài ra, người khởi kiện trong trường hợp này cần chuẩn bị thêm các hồ sơ:
- Quyết định cử/, bản án chỉ định người giám hộ.
- Tài liệu chứng minh người giám hộ hiện tại không còn đủ điều kiện giám hộ, có hành vi vi phạm nghĩa vụ giám hộ…
- Tài liệu chứng minh mong muốn thay đổi người giám hộ.
Thủ tục giải quyết tranh chấp quyền giám hộ được thực hiện theo quy định Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
>> Xem thêm: Thủ tục xử lý đơn khởi kiện dân sự theo quy định pháp luật
Câu hỏi liên quan giải quyết tranh chấp quyền giám hộ
Trường hợp có nhiều người muốn làm giám hộ thì giải quyết thế nào?
Nếu có nhiều người đủ điều kiện muốn giám hộ cùng một người, các bên có thể thỏa thuận thống nhất chọn một người giám hộ. Nếu không thống nhất được, Tòa án sẽ là cơ quan có thẩm quyền chỉ định người giám hộ phù hợp nhất, căn cứ vào lợi ích tốt nhất của người được giám hộ theo khoản 1 Điều 54 Bộ luật Dân sự 2015.
Trường hợp người giám hộ không chăm sóc người được giám hộ thì xử lý ra sao?
Nếu người giám hộ không thực hiện đúng nghĩa vụ hoặc có hành vi vi phạm như bạo hành, bỏ mặc, chiếm đoạt tài sản của người được giám hộ thì có thể bị yêu cầu Tòa án thay đổi người giám hộ. Ngoài ra, nếu hành vi vi phạm nghiêm trọng, người giám hộ có thể bị truy cứu trách nhiệm dân sự hoặc hình sự tùy mức độ hành vi.
Pháp nhân có được trở thành người giám hộ không?
Căn cứ Điều 46, 50 Bộ luật Dân sự 2015 thì pháp nhân có thể trở thành người giám hộ. Pháp nhân làm người giám hộ phải đáp ứng:
- Có năng lực pháp luật dân sự phù hợp với việc giám hộ.
- Có điều kiện cần thiết để thực hiện quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.
Người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên là ai?
Căn cứ Điều 52 Bộ luật Dân sự 2015 thì người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên xác định theo thứ tự:
- Anh ruột là anh cả hoặc chị ruột là chị cả là người giám hộ; nếu anh cả hoặc chị cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì anh ruột hoặc chị ruột tiếp theo là người giám hộ, trừ trường hợp có thỏa thuận anh ruột hoặc chị ruột khác làm người giám hộ.
- Trường hợp không có người giám hộ quy định tại khoản 1 Điều này thì ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại là người giám hộ hoặc những người này thỏa thuận cử một hoặc một số người trong số họ làm người giám hộ.
- Trường hợp không có người giám hộ nêu trên thì bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột hoặc dì ruột là người giám hộ.
Các trường hợp chấm dứt quyền giám hộ?
Căn cứ Điều 62 Bộ luật Dân sự 2015 thì việc giám hộ chấm dứt khi:
- Người được giám hộ đã có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
- Người được giám hộ chết;
- Cha, mẹ của người được giám hộ là người chưa thành niên đã có đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình;
- Người được giám hộ được nhận làm con nuôi.
Dịch vụ tư vấn giải quyết tranh chấp quyền giám hộ
Chuyên tư vấn luật tư vấn giải quyết tranh chấp quyền giám hộ như sau:
- Tư vấn trường hợp cần giám hộ, điều kiện trở thành người giám hộ.
- Tư vấn cung cấp tài liệu chứng minh đủ điều kiện trở thành người giám hộ.
- Tư vấn thủ tục cử người giám hộ tại UBND cấp xã, chỉ định tại Tòa án.
- Tư vấn thủ tục thay đổi người giám hộ.
- Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện tranh chấp quyền giám hộ.
- Đại diện tham gia tố tụng tranh chấp quyền giám hộ.
- Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự trong vụ án tranh chấp quyền giám hộ.
Tranh chấp quyền giám hộ thường được giải quyết thông qua đàm phán hoặc xét xử tại tòa án. Việc giải quyết tranh chấp này cần căn cứ nhiều quy định pháp luật. Hãy liên hệ Chuyên tư vấn luật khi cần hỗ trợ pháp lý về giám hộ. Hotline 1900636387 luôn sẵn sàng tiếp nhận và hỗ trợ quý khách.
