Quy định pháp luật về tạm giữ hình sự trong tố tụng hình sự

Tạm giữ hình sự là biện pháp trong tố tụng hình sự, giúp cơ quan điều tra ngừng hành vi phạm tội và ngăn ngừa việc trốn tránh pháp luật. Việc hiểu rõ các quy định này giúp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và bảo vệ quyền lợi của người dân. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin chi tiết về hoạt động tạm giữ hình sự, từ đó giúp Quý khách hàng hiểu rõ và bảo vệ tốt quyền lợi hợp pháp của mình.

Tạm giữ hình sự là gì? Thời hạn áp dụng tạm giữ hình sự là bao lâu?

Tạm giữ hình sự là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự được áp dụng trong trường hợp sau:

• Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp;
• Phạm tội quả tang;
• Hoặc người bị bắt theo quyết định truy nã.

Biện pháp này được thực hiện theo Điều 117 Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015.

Theo quy định tại Điều 118 BLTTHS 2015 thì thời hạn tạm giữ ban đầu không quá 03 ngày kể từ thời điểm Cơ quan điều tra nhận người bị giữ hoặc người bị bắt. Trong trường hợp cần thiết, có thể gia hạn tạm giữ hai lần, mỗi lần không quá 03 ngày. Mọi trường hợp gia hạn đều phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trong thời hạn 12 giờ kể từ khi nhận được đề nghị gia hạn.

Thời gian tạm giữ được trừ vào thời hạn tạm giam. Theo nguyên tắc một ngày tạm giữ được tính bằng một ngày tạm giam. Cơ quan điều tra phải trả tự do ngay cho người bị tạm giữ nếu hết thời hạn mà không đủ căn cứ khởi tố bị can.

>>> Xem thêm: Trường hợp nào bị tạm giam trong vụ án hình sự

Các trường hợp áp dụng tạm giữ hình sự

Theo quy định tại khoản 1, Điều 117 BLTTHS 2015, việc áp dụng biện pháp tạm giữ trong các trường hợp sau:

• Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp;
• Người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang;
• Người phạm tội tự thú, đầu thú;
• Người bị bắt theo quyết định truy nã.

Quyết định tạm giữ phải đảm bảo các nội dung sau:

• Nêu rõ họ tên, địa chỉ người bị tạm giữ;
• Lý do tạm giữ;
• Thời gian bắt đầu, kết thúc.

Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi ra quyết định, người ra quyết định phải gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp để xem xét tính hợp pháp.

>>> Xem thêm: Thời hạn tạm giữ, tạm giam trong vụ án hình sự là bao lâu?

Quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ hình sự

Quyền của người bị tạm giữ

Căn cứ Điều 59, BLTTHS 2015, người bị tạm giữ có các quyền cơ bản sau:

1. Được biết lý do bị tạm giữ:

• Người bị tạm giữ có quyền được biết lý do mình bị tạm giữ;
• Nhận các quyết định tạm giữ, quyết định gia hạn tạm giữ, quyết định phê chuẩn quyết định gia hạn tạm giữ và các quyết định tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này.

2. Được thông báo và giải thích quyền và nghĩa vụ:

• Người bị tạm giữ có quyền được thông báo;
• Giải thích về quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định.

3. Trình bày lời khai và ý kiến:

Người bị tạm giữ có quyền trình bày lời khai, trình bày ý kiến của mình mà không bị buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc nhận mình có tội.

4. Tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa:

• Người bị tạm giữ có quyền tự bào chữa;
• Hoặc nhờ người khác bào chữa cho mình.

5. Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu: Người bị tạm giữ có quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét.

6. Trình bày ý kiến về chứng cứ tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá.

7. Khiếu nại quyết định hoặc hành vi tố tụng: Người bị tạm giữ có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng liên quan đến việc tạm giữ.

Nghĩa vụ của người bị tạm giữ

Nghĩa vụ của người bị tạm giữ bao gồm:

• Chấp hành các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015: Người bị tạm giữ có nghĩa vụ chấp hành các quyết định, yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền theo quy định pháp luật
• Tuân thủ nội quy, quy định của Luật thi hành tạm giữ, tạm giam: Người bị tạm giữ phải tuân thủ nội quy của cơ sở giam giữ và các quy định của pháp luật liên quan đến việc tạm giữ, tạm giam.

Quy định về thủ tục tạm giữ hình sự

Thẩm quyền ra quyết định tạm giữ thuộc về:

• Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp;
• Thủ trưởng đơn vị quân đội có thẩm quyền;
• Người chỉ huy tàu bay, tàu biển trong trường hợp đặc biệt.

Theo quy định tại Điều 117, BLTTHS 2015, quy trình tạm giữ hình sự được thực hiện như sau:

Bước 1: Lập biên bản phạm tội quả tang/biên bản bắt người đang bị truy nã

Biên bản phạm tội quả tang hoặc biên bản bắt người đang bị truy nã, ghi rõ các thông tin liên quan đến hành vi bắt giữ, căn cứ pháp lý và lý do bắt giữ. Đồng thời, thông báo cho người bị bắt về quyền và nghĩa vụ của họ.

Bước 2: Ra quyết định tạm giữ

Sau khi bắt người, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định tạm giữ đối với người bị bắt. Quyết định tạm giữ có các nội dung sau:

• Phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người bị tạm giữ;
• Lý do tạm giữ;
• Giờ, ngày bắt đầu và giờ, ngày hết thời hạn tạm giữ và các nội dung quy định.

Bước 3: Thông báo cho gia đình người bị tạm giữ

Cơ quan chức năng có trách nhiệm thông báo ngay cho gia đình hoặc người thân của người bị tạm giữ về việc họ bị tạm giữ, cùng với những thông tin liên quan đến địa điểm và lý do tạm giữ.

Bước 4: Gửi hồ sơ cho Viện kiểm sát

Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi ra quyết định tạm giữ, người ra quyết định tạm giữ phải gửi quyết định tạm giữ kèm theo các tài liệu làm căn cứ tạm giữ cho Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền.

Nếu xét thấy việc tạm giữ không có căn cứ hoặc không cần thiết thì Viện kiểm sát ra quyết định hủy bỏ quyết định tạm giữ và người ra quyết định tạm giữ phải trả tự do ngay cho người bị tạm giữ.

Bước 5: Kết thúc tạm giữ

• Nếu không đủ căn cứ để khởi tố bị can, cơ quan điều tra phải trả tự do ngay cho người bị tạm giữ.
• Trong trường hợp có đủ căn cứ, cơ quan điều tra sẽ ra quyết định khởi tố bị can và chuyển sang giai đoạn tiếp theo của quá trình tố tụng.

Dịch vụ tư vấn, hỗ trợ người bị tạm giữ hình sự

Các dịch vụ hỗ trợ pháp lý cho người bị tạm giữ bao gồm:

• Tư vấn chuyên sâu về quyền và nghĩa vụ của người khi bị áp dụng tạm giữ hình sự;
• Hỗ trợ thực hiện thủ tục bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho người bị tạm giữ;
• Hỗ trợ việc thực thi quyền của người bị tạm giữ đúng theo quy định pháp;
• Tư vấn về tính hợp pháp của việc tạm giữ người
• Tư vấn phương án xử lý đối với trường hợp bị tạm giữ không đúng quy định pháp luật;
• Hỗ trợ Quý khách hàng khiếu nại, tố cáo khi quyền lợi hợp pháp bị vi phạm.

Tạm giữ hình sự là biện pháp tố tụng phức tạp, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về thủ tục và thời hạn theo quy định của pháp luật. Quý khách hàng cần được tư vấn chi tiết về quyền và nghĩa vụ khi bị áp dụng biện pháp này. Để được hỗ trợ tư vấn pháp lý chuyên sâu về các quy định liên quan đến hoạt động tạm giữ hình sự, Quý khách hàng vui lòng liên hệ với Chuyên Tư Vấn Luật qua Hotline: 1900.63.63.87 để được giải đáp mọi thắc mắc nhanh chóng và hiệu quả nhất.