Mức phạt tù khi làm giả con dấu/tài liệu để vay vốn

Mức phạt tù khi làm giả con dấu/tài liệu để vay vốn luôn là vấn đề được quan tâm trong bối cảnh nhu cầu vay tiêu dùng ngày càng tăng. Tùy thuộc vào việc hành vi đã chiếm đoạt được tiền hay chưa, người làm giả con dấu hoặc tài liệu để vay vốn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về một hoặc cả hai tội danh, với các mức phạt tù khác nhau. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật, khung hình phạt và cơ chế giảm nhẹ giúp cá nhân nhận diện rủi ro và lựa chọn hướng xử lý phù hợp. Bài viết dưới đây, Chuyên tư vấn luật sẽ trình bày khái quát các trường hợp áp dụng và mức phạt tương ứng theo quy định hiện hành.

Khi chưa chiếm đoạt được tài sản

Khi một người đã thực hiện hành vi làm giả con dấu hoặc tài liệu của cơ quan, tổ chức với mục đích sử dụng để vay vốn (tức là thực hiện hành vi lừa đảo), thì hành vi này sẽ bị xem xét xử lý hình sự về tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức. Tội danh này được quy định tại Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 (BLHS).

Cấu thành tội danh

Hành vi làm giả con dấu/tài liệu để vay vốn bị truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS) theo Điều 341 BLHS khi có đủ các yếu tố sau:

Về chủ thể: Căn Điều 12, Điều 341 BLHS thì người từ đủ 16 tuổi trở lên có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự thì thỏa mãn mặt chủ thể của tội danh này.

Về khách thể: Hành vi làm giả con dấu/tài liệu để vay vốn xâm phạm đến sự hoạt động đúng đắn, bình thường của các cơ quan, tổ chức được thành lập hợp pháp.

Về mặt khách quan: Tội danh này được thể hiện qua hai hành vi khách quan độc lập: làm giả và sử dụng con dấu, tài liệu.

• Hành vi làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức là hành vi tạo ra các vật chất giả mạo giống hoặc bắt chước theo vật thật, bao gồm mọi phương thức từ đúc, khắc, in, vẽ cho đến photocopy hoặc sử dụng công nghệ hiện đại. Đây là một tội phạm có cấu thành hình thức, nghĩa là tội phạm được coi là hoàn thành ngay khi hành vi làm giả được thực hiện xong, không cần xét đến hậu quả có xảy ra hay không.
• Hành vi sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả thực hiện hành vi trái pháp luật là hành vi dùng các vật chất giả đó (dù do mình làm ra hay không) để thực hiện một hành vi trái với pháp luật nói chung (bao gồm pháp luật hình sự, dân sự, hành chính). Yếu tố thực hiện hành vi trái pháp luật là dấu hiệu bắt buộc đối với hành vi sử dụng.

Hậu quả về vật chất như thiệt hại tài sản hoặc thu lợi bất chính không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm cơ bản, mà được sử dụng làm dấu hiệu định khung tăng nặng hoặc là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh khác.

Về mặt chủ quan: Hành vi làm giả con dấu/tài liệu để vay vốn xuất phát từ lỗi cố ý.

Mức phạt tù

Căn cứ khoản 1 Điều 341 BLHS, người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.

Người phạm tội sẽ bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm, khi hành vi làm giả con dấu, tài liệu để vay vốn có một trong các tình tiết tăng nặng sau:

• Có tổ chức;
• Phạm tội 02 lần trở lên;
• Làm từ 02 đến 05 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác;
• Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng;
• Thu lợi bất chính từ 10.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;
• Tái phạm nguy hiểm.

Người phạm tội bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm khi các tình tiết tăng nặng:

• Làm 06 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác trở lên;
• Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng;
• Thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên.

Hình phạt bổ sung

Ngoài hình phạt chính, tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức có thể áp dụng hình phạt bổ sung. Cụ thể là phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Tùy theo tính chất vụ án, mức độ nguy hiểm của hành vi và nhân thân của người phạm tội mà Tòa án có thể áp dụng hoặc không áp dụng. Hình phạt tiền bổ sung nhằm tăng tính răn đe, đặc biệt là khi hành vi làm giả giấy tờ có mục đích trục lợi kinh tế (vay vốn).

>> Xem thêm: Làm giả tài liệu, con dấu của doanh nghiệp 

Sử dụng con dấu/tài liệu để vay vốn và đã chiếm đoạt được tài sản

Khi người phạm tội sử dụng con dấu, tài liệu giả để vay vốn và đã chiếm đoạt được tài sản hành vi sẽ cấu thành trường hợp “phạm nhiều tội” và sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự đồng thời về hai tội danh độc lập. Tội danh này bao gồm:

• Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 BLHS.
• Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 BLHS.

Đối với tội danh tại Điều 341 BLHS đã được Chúng tôi phân tích tại mục trên, vì vậy mục này sẽ chỉ phân tích về tội danh Điều 174 BLHS.

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 BLHS

Hành vi sử dụng các tài liệu giả để tạo niềm tin với bên cho vay và thực tế đã nhận được tiền (chiếm đoạt được tài sản), trong trường hợp này còn bị truy xét thêm về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 BLHS.

>> Xem thêm: Tình tiết làm nhẹ tội cho bị cáo trong vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Cấu thành tội danh

Hành vi sử dụng con dấu, tài liệu giả để vay vốn bị truy cứu TNHS về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 BLHS khi đủ các yếu tố sau:

Về mặt khách thể: Hành vi sử dụng con dấu, tài liệu giả để vay vốn và đã chiếm đoạt được tài sản xâm phạm trực tiếp vào quyền sở hữu tài sản của người khác được pháp luật bảo vệ.

Về mặt khách quan: Hành vi thể hiện qua việc sử dụng các giấy tờ, con dấu giả mạo để vay tiền hoặc tài sản từ người khác. Thủ đoạn gian dối có thể là cung cấp hồ sơ giả, thông tin không đúng sự thật về năng lực tài chính hoặc mục đích vay vốn, nhằm tạo niềm tin để được giải ngân. Hậu quả bắt buộc là người phạm tội đã chiếm đoạt được tài sản, có thể là tiền, vàng, hoặc các loại tài sản khác theo quy định tại Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015. Điểm phân biệt với hành vi vay vốn hợp pháp là người thực hiện đã có ý định chiếm đoạt tài sản ngay từ đầu, trước khi làm giả con dấu để vay vốn.

Về mặt chủ thể: Căn Điều 12, Điều 174 BLHS thì người từ đủ 16 tuổi trở lên có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự thì thỏa mãn mặt chủ thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Về mặt chủ quan: Hành vi sử dụng con dấu, tài liệu giả để vay vốn và đã chiếm đoạt tài sản phải xuất phát từ lỗi cố ý.

Mức phạt tù

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 BLHS được xác định trực tiếp dựa trên giá trị tài sản đã chiếm đoạt được và các tình tiết tăng nặng cụ thể của vụ án, với các khung hình phạt chi tiết như sau:

Khung 1: Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
• Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.

Khung 2: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

• Có tổ chức;
• Có tính chất chuyên nghiệp;
• Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
• Tái phạm nguy hiểm;
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
• Dùng thủ đoạn xảo quyệt.

Khung 3: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

• Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
• Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

Khung 4: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

• Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
•  Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Tổng hợp hình phạt

Do hành vi của người phạm tội đồng thời cấu thành hai tội danh độc lập nên khi quyết định hình phạt, Tòa án phải áp dụng nguyên tắc tổng hợp hình phạt theo quy định tại Điều 55 và Điều 56 BLHS nhằm bảo đảm tính nghiêm minh và cá thể hóa trong xử lý hình sự.

Căn cứ Điều 55 BLHS, nguyên tắc cơ bản khi xét xử người phạm nhiều tội là Tòa án phải quyết định hình phạt đối với từng tội danh độc lập mà người phạm tội đã thực hiện. Tức là, người phạm tội sẽ nhận một mức hình phạt cho Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức (Điều 341 BLHS) và một mức hình phạt khác cho Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS), sau đó áp dụng nguyên tắc cộng hình phạt nhưng không vượt quá giới hạn luật định. Cụ thể:

• Không được vượt quá 03 năm đối với hình phạt cải tạo không giam giữ, 30 năm đối với hình phạt tù có thời hạn
• Nếu các hình phạt đã tuyên là cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn, thì hình phạt cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành hình phạt tù theo tỷ lệ cứ 03 ngày cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành 01 ngày tù để tổng hợp thành hình phạt chung.
• Nếu một trong hai tội bị phạt tù chung thân hoặc tử hình, hình phạt chung sẽ là tù chung thân hoặc tử hình.

Lưu ý: Phạt tiền và trục xuất không tổng hợp với các loại hình phạt khác. Các khoản tiền phạt sẽ được cộng lại thành hình phạt chung.

Đối với hình phạt bổ sung, việc tổng hợp được thực hiện theo hai nguyên tắc:

• Trường hợp các hình phạt bổ sung đã tuyên cùng loại, thì Tòa án xác định một hình phạt chung trong phạm vi cho phép của loại hình phạt đó.
• Trường hợp các hình phạt bổ sung khác loại, người bị kết án phải chấp hành đầy đủ tất cả các hình phạt đã tuyên.

Trường hợp người phạm tội đã bị xét xử trước đó về một tội hoặc đang trong thời gian chấp hành bản án khác mà lại bị xét xử về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức hoặc có thêm Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản trước khi có bản án này. Tòa án sẽ áp dụng Điều 56 BLHS để tổng hợp hình phạt của bản án mới với bản án đang thi hành. Thời gian đã chấp hành hình phạt của bản án trước sẽ được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt chung.

Nếu người phạm tội đang chấp hành bản án trước mà vẫn tiếp tục thực hiện hành vi sử dụng con dấu, tài liệu giả để vay vốn và chiếm đoạt tài sản, thì đây được xem là hành vi phạm tội mới. Khi xét xử, Tòa án sẽ tuyên hình phạt riêng cho tội làm giả con dấu, tài liệu (Điều 341 BLHS) và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS), rồi tổng hợp với phần hình phạt chưa thi hành của bản án trước để quyết định hình phạt chung theo Điều 55.

Lưu ý: Người phạm tội có nhiều bản án đã có hiệu lực nhưng chưa được tổng hợp, thì Chánh án Tòa án có thẩm quyền sẽ ra quyết định tổng hợp các hình phạt đó theo nguyên tắc tại khoản 1 và khoản 2 Điều 56 BLHS

Khuyến nghị lưu ý về các tình tiết giảm nhẹ sau khi bị khởi tố

Để đạt được kết quả giảm nhẹ hình phạt tối đa, người phạm tội cần chủ động thực hiện và thu thập các chứng cứ về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đặc biệt là những hành vi thể hiện sự ăn năn, khắc phục hậu quả xảy ra sau thời điểm bị khởi tố.

Tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 BLHS là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để Tòa án cân nhắc khi lượng hình, quyết định mức hình phạt. Đối với các tội danh, trong đó có tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức (Điều 341 BLHS), tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174), việc chủ động khắc phục hậu quả là yếu tố then chốt. Những tình tiết phát sinh sau khi bị khởi tố, như tự nguyện bồi thường, khắc phục một phần hoặc toàn bộ thiệt hại (điểm b, khoản 1, Điều 51 BLHS) hay thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải (điểm s, khoản 1, Điều 51 BLHS), thể hiện ý chí hợp tác và mong muốn sửa chữa lỗi lầm của bị cáo. Việc thu thập đầy đủ các tài liệu chứng minh (biên lai nộp tiền, bản tường trình) sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Trong trường hợp, người phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ, đặc biệt là khi có ít nhất hai tình tiết quan trọng, đây là một trong những điều kiện để bị cáo có thể đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét áp dụng mức hình phạt nhẹ hơn mức thấp nhất của khung hình phạt hiện tại theo Điều 45 BLHS.

>> Xem thêm: Hành vi làm giả hồ sơ để thế chấp vay Ngân hàng thì phạm tội gì 

Luật sư bào chữa hành vi làm giả con dấu hoặc tài liệu để vay vốn

Chuyên tư vấn pháp lý, hỗ trợ và đại diện để bảo vệ quyền lợi của người phạm tội trong các vụ án làm giả con dấu hoặc tài liệu vay vốn:

• Phân tích hành vi của người phạm tội, xác định tội danh có thể bị truy cứu;
• Đánh giá khả năng áp dụng tình tiết giảm nhẹ và mức hình phạt dự kiến;
• Xem xét hồ sơ, chứng cứ, và đưa ra nhận định pháp lý để bảo vệ quyền lợi người phạm tội;
• Soạn thảo đơn/văn bản gửi các cơ quan tố tụng để đề xuất áp dụng tình tiết giảm nhẹ, hoặc đề nghị áp dụng chuyển khung hình phạt liền kề (nếu có);
• Hướng dẫn và hỗ trợ bị can thu thập các tài liệu chứng minh tình tiết giảm nhẹ;
• Trình bày lập luận bào chữa tại phiên tòa, tập trung vào việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ và các quy định về tổng hợp hình phạt để xin mức án thấp nhất, bảo vệ quyền lợi hợp pháp tốt nhất cho thân chủ;
• Tư vấn và hỗ trợ thực hiện thủ tục kháng cáo (nếu cần thiết) sau khi có bản án sơ thẩm.

Các câu hỏi thường gặp về mức phạt tù đối với hành vi làm giả con dấu hoặc tài liệu để vay vốn

Trong trường hợp chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS), nếu đã trả lại hết tiền vay thì có được miễn trách nhiệm hình sự không?

Trong trường hợp chiếm đoạt tài sản, việc trả lại toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, việc hoàn trả đầy đủ tài sản và phối hợp khắc phục hậu quả được xem là tình tiết giảm nhẹ quan trọng theo Điều 51 BLHS, giúp Tòa án xem xét giảm mức hình phạt, thậm chí có thể áp dụng hình phạt nhẹ hơn khung hoặc hình thức cải tạo không giam giữ nếu các yếu tố khác thuận lợi (nhân thân tốt, khai báo thành khẩn, không có tình tiết tăng nặng).

Thế nào là “sử dụng” tài liệu giả trong bối cảnh vay vốn ngân hàng?

Trong bối cảnh vay vốn ngân hàng, “sử dụng” tài liệu giả là hành vi người vay dùng các giấy tờ, con dấu hoặc tài liệu không hợp pháp để thực hiện mục đích vay vốn, nhằm tạo thông tin giả mạo cho ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc cơ quan liên quan. Hành vi này bao gồm việc nộp hoặc xuất trình giấy tờ giả như hợp đồng, giấy tờ nhân thân, xác nhận thu nhập, sổ đỏ… để ngân hàng xét duyệt khoản vay; ký tên, đóng dấu lên tài liệu giả mạo để ngân hàng tin là hợp pháp; và thực hiện các thủ tục vay vốn dựa trên tài liệu giả nhằm được giải ngân khoản tiền, ngay cả khi cuối cùng chưa chiếm đoạt được tiền.

Người phạm tội có thể làm gì để được giảm nhẹ hình phạt?

Căn cứ Điều 51, người phạm tội có thể giảm nhẹ hình phạt bằng cách thành khẩn khai báo, hợp tác với cơ quan điều tra, khắc phục hậu quả và hoàn trả tài sản, cùng với nhân thân tốt, hoàn cảnh khó khăn hoặc hỗ trợ điều tra các vụ án khác. Khi các tình tiết giảm nhẹ được xem xét đầy đủ, Tòa án có thể giảm mức hình phạt hoặc áp dụng khung nhẹ hơn.

Người cho mượn giấy tờ thật để người khác sửa lại hoặc làm giả có bị xử lý không?

Người cho mượn giấy tờ thật biết hoặc phải biết việc mượn giấy tờ dùng để làm giả, tẩy xoá, sửa đổi hoặc lừa đảo sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm theo Điều 17 BLHS, gắn với tội danh tương ứng.

Điều kiện để được xem xét chuyển về khung hình phạt liền kề là gì?

Căn cứ khoản 1 Điều 54 BLHS, điều kiện để được xem xét chuyển về khung hình phạt liền kề là khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ theo khoản 1 Điều 51 BLHS. Khi đó,Tòa án có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt nhưng vẫn nằm trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật. Ngoài ra, đối với người phạm tội lần đầu, là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể, Tòa án cũng có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt mà không bắt buộc phải áp dụng khung liền kề nhẹ hơn.

Kết luận

Việc làm giả con dấu hoặc tài liệu để vay vốn là hành vi nghiêm trọng, có thể dẫn đến truy cứu trách nhiệm hình sự theo nhiều tội danh, tùy thuộc vào việc có chiếm đoạt được tài sản hay không. Mức phạt tù và các hình phạt bổ sung sẽ được xác định dựa trên tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, đồng thời xem xét các yếu tố giảm nhẹ như khắc phục hậu quả và thái độ hợp tác của người phạm tội để quyết định hình phạt phù hợp. Để được hỗ trợ pháp lý kịp thời và hiệu quả, vui lòng liên hệ Chuyên tư vấn luật qua hotline: 1900636387.