Crypto là gì? Crypto (tiền điện tử) định hình một hệ thống tài chính phi tập trung, hoạt động trên nền tảng công nghệ blockchain với cơ chế mã hóa phức tạp. Tại Việt Nam, hoạt động mua bán tiền điện tử crypto đang phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, khi xét về tính pháp lý, loại tiền điện tử này vẫn đang là vấn đề phức tạp. Bài viết phân tích khung pháp lý về tiền điện tử và quy định liên quan.
Mục Lục
Định nghĩa Crypto và các loại Crypto phổ biến hiện nay
Crypto là loại tiền tệ kỹ thuật số, hoạt động dựa trên công nghệ blockchain. Hệ thống này vận hành theo nguyên tắc phi tập trung, không chịu sự kiểm soát của bất kỳ tổ chức tài chính trung gian nào. Mọi giao dịch crypto đều được mã hóa và lưu trữ công khai trên blockchain.
Đặc điểm cốt lõi của crypto bao gồm tính phi tập trung, bảo mật cao thông qua mã hóa, và khả năng giao dịch ngang hàng không qua trung gian. Khác với tiền pháp định VND do Ngân hàng Nhà nước phát hành, crypto không tồn tại dưới dạng vật chất và không chịu sự quản lý của cơ quan tiền tệ trung ương.
Hiện nay, có rất nhiều loại crypto phổ biến. Trong đó nổi bật nhất là Bitcoin (BTC), đồng tiền mã hóa đầu tiên và lớn nhất, được sử dụng rộng rãi như một công cụ lưu trữ giá trị. Ethereum (ETH) là nền tảng blockchain hỗ trợ hợp đồng thông minh (smart contracts). ETH mở ra cơ hội cho các ứng dụng phi tập trung (dApps). Các đồng tiền khác như Binance Coin (BNB), Cardano (ADA) và Solana (SOL) cũng rất phổ biến. Mỗi đồng mang lại những ứng dụng khác nhau trong việc thanh toán, tài chính phi tập trung (DeFi) và giao dịch nhanh chóng với chi phí thấp.
Ngoài ra, một số đồng tiền như Ripple (XRP) được thiết kế cho thanh toán quốc tế, trong khi Dogecoin (DOGE), mặc dù bắt đầu như một trò đùa, nhưng đã trở thành một phần của văn hóa internet và có sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng.
Crypto có là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam không?
Theo Điều Luật Ngân hàng Nhà nước 2010, đơn vị tiền tệ của Việt Nam là “đồng”. Ký hiệu quốc gia là “đ” và quốc tế là “VND” là phương tiện thanh toán hợp pháp duy nhất tại Việt Nam.
Đồng thời, căn cứ khoản 6, 7 và 8 Điều 4 Nghị định 101/2012/NĐ-CP về việc thanh toán không dùng tiền mặt (đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Nghị định 80/2016/NĐ-CP) thì phương thức thanh toán không phải tiền mặt bao gồm:
Séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng và các phương tiện thanh toán khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Mặc khác, đối với các phương tiện thanh toán khác không thuộc các loại nêu trên đều không hợp pháp.
Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần khẳng định không công nhận crypto là phương tiện thanh toán hợp pháp. Cụ thể có thể tham khảo Công văn 5747/NHNN-PC ngày 21/7/2017. Vì vậy Crypto không là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam.
Tuy nhiên, thực trạng cho thấy nhiều cá nhân, tổ chức tại Việt Nam vẫn tham gia giao dịch crypto. Hoạt động này tiềm ẩn nhiều rủi ro như biến động giá mạnh, lừa đảo, rửa tiền và tài trợ khủng bố. Ngân hàng Nhà nước liên tục cảnh báo người dân không sử dụng crypto làm phương tiện thanh toán.
Mua bán tiền điện tử Crypto có vi phạm pháp luật hay không?
Mua bán tiền điện tử Crypto là hành vi vi phạm pháp luật. Hành vi này có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự cho từng trường hợp.
Xử phạt hành chính
Căn cứ điểm d khoản 6 Điều 26 Nghị định 88/2019/NĐ – CP được sửa đổi bởi điểm d khoản 15 Điều 1 Nghị định 143/2021/NĐ – CP:
Hành vi mua bán Crypto sẽ bị bị xử phạt mức tiền từ 50 triệu đến 100 triệu đồng. Mức phạt này áp dụng đối với cá nhân vi phạm. Trường hợp tổ chức vi phạm theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 88/2019/NĐ-CP thì tổ chức vi phạm sẽ có mức phạt gấp 2 lần, tức từ 100 triệu đến 200 triệu đồng.
Cụ thể hành vi được xác định là Phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trách nhiệm hình sự
Đối với hành vi phát hành, cung ứng hoặc sử dụng Crypto có thể bị xử ý hình sự về tội vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng. Tội danh này được quy định tại Điều 206 Bộ luật Hính sự 2015 (sửa đổi 2017).
Theo đó hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng phương tiện thanh toán không hợp pháp mà thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng sẽ có thể bị truy cứu hình sự về tội danh này. Một chủ thể chỉ bị truy cứu về tội danh này khi đủ các yêu tố cấu thành tội phạm này.
Tư vấn các vấn đề liên quan tiền điện tử tại Việt Nam
Luật sư tại Chuyên tư vấn luât sẽ tư vấn các vấn đề liên quan như sau:
- Tư vấn xác định phương thức thanh toán hợp pháp và bất hợp pháp.
- Tư vấn trách nhiệm pháp lý khi sử dụng tiền điện tử.
- Xác định hành vi vi phạm và mức xử phạt tương ứng.
- Tư vấn xác định cấu thành tội phạm đối với hành vi phạm tội liên quan tiền điện tử.
- Tư vấn các vấn đề pháp lý phát sinh từ giao dịch tiền điện tử.
Hiện nay, crypto chưa được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Việc sử dụng crypto thanh toán có thể bị xử phạt hành chính hoặc hình sự. Để tránh rủi ro pháp lý, Quý khách hàng cần được tư vấn pháp lý liên quan. Liên hệ ngay hotline 1900636387 của Chuyên tư vấn luật để được tư vấn chi tiết.
