Quy trình hòa giải tranh chấp M&A đang trở thành một phương thức giải quyết tranh chấp thay thế được ưu tiên áp dụng. Việc hòa giải tranh chấp sẽ giúp các bên tự do trong việc quyết định phương án giải quyết mâu thuẫn. Điều này thúc đẩy sự hợp tác, tìm kiếm giải pháp tối ưu. Phương thức này còn giúp tiết kiệm thời gian, chi phí vì không phải thông qua các thủ tục tố tụng phức tạp. Để hiểu rõ hơn về quy trình hòa giải tranh chấp M&A, hãy theo dõi bài viết của Chuyên tư vấn luật.
Mục Lục
- Điều kiện tiến hành hòa giải tranh chấp M&A
- Kích hoạt điều khoản hòa giải tranh chấp M&A
- Chỉ định hòa giải viên hòa giải tranh chấp M&A
- Phiên làm việc sơ bộ
- Trao đổi lập trường và phiên riêng
- Lập biên bản hòa giải
- Công nhận và thi hành văn bản về kết quả hòa giải thành
- Quan điểm và khuyến nghị của luật sư
- Ký số của hòa giải viên trong văn bản về kết quả hòa giải thành
- Chỉ định trung tâm hòa giải cụ thể & quy tắc áp dụng.
- Quy định địa điểm – ngôn ngữ áp dụng khi hòa giải tranh chấp M&A
- Nên đưa cơ chế MED-ARB trở thành mặc định trong SPA
- Hãy đề nghị Hòa giải viên đồng thời là Trọng tài viên dự phòng (Med-Arb) để thuận lợi và nhanh chóng trong giải quyết tranh chấp
- Dịch vụ luật sư tư vấn và tham gia hòa giải tranh chấp M&A
- Kết luận
Điều kiện tiến hành hòa giải tranh chấp M&A
Hòa giải tranh chấp M&A là phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả, linh hoạt và được các bên trong giao dịch M&A ưu tiên áp dụng. Để tiến hành được hoạt động hòa giải tranh chấp M&A cần đáp ứng các điều kiện sau:
- Có thỏa thuận giải quyết tranh chấp M&A bằng hòa giải. Việc thỏa thuận hòa giải có thể được ghi nhận trong hợp đồng hoặc thỏa thuận riêng bằng văn bản.Trong thỏa thuận này các bên thống nhất: phương thức giải quyết tranh chấp bằng hòa giải; trung tâm hòa giải/ hòa giải viên được lựa chọn; cơ chế hòa giải; ngôn ngữ, luật áp dụng….
- Sự thỏa thuận hòa giải tranh chấp có thể trước, sau khi xảy ra tranh chấp hoặc bất kỳ thời điểm nào của quá trình giải quyết tranh chấp.
- Sự tự nguyện của các bên trong việc tham gia giải quyết tranh chấp bằng hòa giải. Đây là điều kiện quan trọng và tiên quyết để hoạt động hòa giải được diễn ra. Các bên phải hoàn toàn tự nguyện tham gia vào quá trình hòa giải, tự nguyện thỏa thuận về việc giải quyết tranh chấp.
Cơ sở pháp lý: Điều 6, 11 Nghị định 22/2017/NĐ – CP.
Kích hoạt điều khoản hòa giải tranh chấp M&A
Khi phát sinh tranh chấp, căn cứ thỏa thỏa thuận một trong các bên gửi thông báo cho bên còn lại về việc giải quyết tranh chấp bằng hòa giải. Cách thức thông báo phụ thuộc vào thỏa thuận và thói quen giao dịch giữa các bên. Các phương thức thông báo hòa giải tranh chấp thường được áp dụng trong M&A:
Gửi văn bản trực tiếp đến địa chỉ của bên còn lại.
- Gửi văn bản có xác nhận về việc đã gửi và nhận văn bản. Phương thức này thực hiện thông qua các dịch vụ gửi thư có bảo đảm, chuyển phát nhanh.
- Thông báo qua email, fax,.. hoặc các nền tảng điện tử khác mà các bên thống nhất là kênh trao đổi giữa các bên trong quá trình trao đổi, thực hiện hợp đồng.
Việc gửi thông báo yêu cầu hòa giải không bắt buộc trong mọi trường hợp, nhưng đây là thủ tục cần thiết nhằm thể hiện thiện chí của các bên trong việc giải quyết tranh chấp. Đồng thời, đây cũng là bước đầu để kích hoạt điều khoản hòa giải đã được các bên thỏa thuận.
Điều khoản hòa giải tranh chấp M&A sẽ chính thức được kích hoạt khi một bên gửi Bản yêu cầu hòa giải đến Trung tâm hòa giải theo đúng thỏa thuận. Nội dung và hình thức của Bản yêu cầu hoà giải tuân theo quy tắc của trung tâm hòa giải tiếp nhận. Sau khi tiếp nhận yêu cầu và phí hòa giải, Trung tâm hòa giải sẽ thông báo và Bản yêu cầu hòa giải cho bên được yêu cầu theo quy tắc của trung tâm.
Chỉ định hòa giải viên hòa giải tranh chấp M&A
Trong các phiên hòa giải tranh chấp M&A, hòa giải viên giữ vị trí trung lập, là trung gian đưa hai bên tiến đến lợi ích chung. Hòa giải viên không giữ vai trò phân định đúng sai mà họ thực hiện chức năng kết nối, định hướng, tìm ra điểm chung của tranh chấp, giúp các bên hiểu vấn đề của nhau, từ đó đi đến một phương án giải quyết tối ưu. Vì vậy, việc lựa chọn hòa giải viên vô cùng quan trọng.
Hòa giải viên sẽ được chỉ định hòa giải tranh chấp M&A theo phương thức sau:
- Các bên cùng thống nhất lựa chọn hòa giải viên nhất định và thông báo cho trung tâm hòa giải.
- Giám đốc trung tâm hòa giải quyết định chỉ định hòa giải viên trong trường hợp các bên không lựa chọn được hoặc không có thỏa thuận về cách thức chỉ định hòa giải viên.
Giao dịch M&A là giao dịch có tính chất đặc thù vì vậy việc lựa chọn hòa giải viên có kinh nghiệm trong lĩnh vực M&A là điều cần thiết. Điều này sẽ quyết định rất nhiều đến sự thành công của quá trình hòa giải.
Cơ sở pháp lý: Điều 12 Nghị định 22/2017/NĐ – CP.
Phiên làm việc sơ bộ
Hòa giải viên sau khi được chỉ định sẽ tổ chức phiên làm việc để làm rõ cũng như thống nhất các vấn đề phục vụ cho tiến trình hòa giải. Phiên làm việc này được tổ chức để Hòa giải viên tiếp cận, làm rõ vụ việc trước khi tiến đến phiên họp hòa giải chính thức. Trong buổi làm việc sơ bộ, hòa giải viên và các bên tranh chấp M&A sẽ trao đổi các vấn đề như:
- Tiếp xúc trao đổi thông tin ban đầu giữa hòa giải viên và các bên.
- Trao đổi quy trình đàm phán, quy tắc hòa giải, vai trò của hỏa giải viên trong vụ việc.
- Trao đổi về nội dung tranh chấp, nguyên nhân mâu thuẫn.
- Trao đổi về quan điểm và mong muốn của các bên khi hòa giải tranh chấp.
Phiên làm việc sơ bộ có thể được tổ chức với sự tham gia của hòa giải viên và các bên hoặc giữa hòa giải viên với mỗi bên. Phiên làm việc sơ bộ hiệu quả sẽ giúp hòa giải viên tạo lập niềm tin cho các bên, nắm được mấu chốt của tranh chấp ngoài ra năm bắt được thái độ, tâm lý của các bên.
Về phía các bên tranh chấp, buổi làm việc sơ bộ giúp họ có cách nhìn tổng quát về quy trình hòa giải cũng như hòa giải viên. Các bên hoàn toàn tự do trong việc trình bày ý kiến, quan điểm, cách tiếp cận và phương án hòa giải ban đầu của mình trước hòa giải viên.
Trao đổi lập trường và phiên riêng
Khi tiến hành hòa giải, hòa giải viên có thể tổ chức một hoặc nhiều phiên họp. Phiên họp này có thể là phiên họp chung hoặc riêng.
Thông thường sau phiên làm việc sơ bộ, hòa giải viên sẽ trao đổi với các bên để tổ chức phiên họp chung. Phiên họp chung được tổ chức nhằm để các bên trực tiếp gặp gỡ, bày tỏ lập trường và mong muốn hòa giải của mình. Các bên hoàn toàn tự do bày tỏ quan điểm, phản bác các nội dung của bên còn lại và đề xuất các phương án hòa giải. Thông qua việc trao đổi trực tiếp và sự hỗ trợ của hòa giải viên các bên hoàn toàn có thể tìm ra giải pháp chung.
Tại phiên họp chung các bên chưa thống nhất, phiên họp riêng sẽ được tổ chức. Phiên họp chỉ có sự tham gia của hòa giải viên và mỗi bên.
Phiên họp riêng, mỗi bên có thể trao đổi các thông tin, lo ngại hay bất kỳ phương án hòa giải nào mà không thể trao đổi trước bên còn lại. Nội dung phiên họp, mỗi bên có quyền cho phép hoặc không cho phép hòa giải viên tiết lộ cho bên còn lại. Thông qua phiên họp riêng giúp hòa giải viên biết được “phần chìm của tảng băng nổi” trong quan điểm đàm phán của các bên. Từ đó hòa giải viên có định hướng và cách kết nối giúp hai bên có thể hiểu vấn đề của nhau. Vì vậy, tại phiên họp riêng các bên nên trình bày tất cả những vấn đề của mình trong việc hòa giải tranh chấp M&A. Kết thúc phiên họp riêng sẽ tiếp tục phiên họp chung để hòa giải.
Lập biên bản hòa giải
Trong trường hợp các bên hòa giải thành, các bên trong giao dịch M&A cùng nhau soạn thảo và thống nhất văn bản về kết quả hòa giải thành. Văn bản này được lập dựa trên kết quả của các phiên họp ghi nhận sự thống nhất giải pháp của các bên. Văn bản về kết quả hòa giải thành đảm bảo nội dung:
- Căn cứ tiến hành hòa giải;
- Thông tin cơ bản về các bên;
- Nội dung chủ yếu của vụ việc;
- Thỏa thuận đạt được và giải pháp thực hiện;
- Các nội dung khác theo thỏa thuận của các bên phù hợp với quy định của pháp luật.
Văn bản này phải có chữ ký của các bên và hòa giải viên. Kết quả hòa giải phụ thuộc hoàn toàn vào sự quyết định của các bên tranh chấp. Vì vậy không phải mọi hòa giải tranh chấp M&A đều đi đến hòa giải thành. Khi đó, mỗi bên đều có quyền yêu cầu tiếp tục hoặc chấm dứt hòa giải. Nếu không tiếp tục hòa giải các bên có thể đưa tranh chấp ra trọng tài hoặc tòa án để giải quyết theo thỏa thuận của các bên.
Cơ sở pháp lý: Điều 15 Nghị định 22/2017/NĐ – CP.
Công nhận và thi hành văn bản về kết quả hòa giải thành
Văn bản về kết quả hòa giải thành bản chất là sự thống nhất thỏa thuận vì vậy có giá trị ràng buộc các bên theo quy định của pháp luật dân sự. Để đảm bảo tính cưỡng chế thi hành, các bên nên thực hiện thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành này tại tòa án. Thủ tục này được thực hiện theo quy định tại Chương XXXIII Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Sau khi có quyết định công nhận kết quả hòa giải thành ngoài tòa án thì việc thi hành quyết định sẽ thực hiện theo pháp luật thi hành án dân sự.
Quan điểm và khuyến nghị của luật sư
Ký số của hòa giải viên trong văn bản về kết quả hòa giải thành
Ngày 29/5/2025 Nghị định 112/2025/NĐ-CP có hiệu lực đã thừa nhận chữ ký số của hòa giải viên trong lĩnh vực hòa giải thương mại. Như vậy, việc ký tên trên các văn bản, bao gồm văn bản về kết quả hòa giải thành của hòa giải viên có thể thực hiện thông qua chữ ký số. Quy định này hoàn toàn phù hợp với tiến trình số hóa trong mọi lĩnh vực hiện nay.
Việc thừa nhận hiệu lực chữ ký số của hòa giải viên có ý nghĩa quan trọng trong hòa giải tranh chấp nói chung và hòa giải tranh chấp M&A nói riêng. Việc thừa nhận chữ ký số giúp các bên thực hiện toàn bộ quy trình hòa giải theo hình thức trực tuyến. Từ đó, các bên tiết kiệm thời gian, chi phí. Quy định này hoàn toàn phù hợp với các vụ hòa giải M&A có yếu tố nước ngoài.
Ngoài ra, việc sử dụng chữ ký số giúp tăng tính linh hoạt và kịp thời trong giải quyết tranh chấp. Ngay khi đạt được thỏa thuận hòa giải thành, hòa giải viên có thể ký số trực tiếp vào biên bản và gửi cho các bên. Điều này giúp thủ tục công nhận văn bản về kết quả hòa giải thành cũng có thể thực hiện trực tuyến và nhanh chóng.
Chỉ định trung tâm hòa giải cụ thể & quy tắc áp dụng.
Khi thỏa thuận phương thức giải quyết tranh chấp M&A là hòa giải thì các bên cần thỏa thuận cụ thể trung tâm hòa giải có thẩm quyền và quy tắc hòa giải được áp dụng. Sự chỉ định cụ thể này là yếu tố then chốt để đảm bảo quy trình hòa giải được thực hiện nhanh chóng. Đồng thời, tránh sự xung đột về thẩm quyền của trung tâm hòa giải khi phát sinh tranh chấp và phải thỏa thuận lại việc hòa giải này. Việc thỏa thuận điều này ngay từ đầu giúp bảo vệ quyền lợi và tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí giải quyết tranh chấp sau này.
Một trong các trung tâm hòa giải các bên có thể xem xét ưu tiên lựa chọn hiện nay là Trung tâm hòa giải thương mại Việt Nam (VMC). Đây là trung tâm hòa giải trực thuộc Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và là trung tâm cung cấp dịch vụ hòa giải thương mại chuyên nghiệp. Khi hòa giải tại VMC thì quy tắc được áp dụng là Quy tắc hòa giải của VMC. Tuy nhiên, các bên được quyền thỏa thuận loại bỏ, sửa đổi hoặc bổ sung điều khoản của quy tắc với sự đồng ý bằng văn bản của trung tâm và hòa giải viên. Sự điều chỉnh này phải đảm bảo không trái với quy định bắt buộc của pháp luật. Nội dung này được quy định tại Điều 1 của Quy tắc VMC.
Ngoài ra, trong các tranh chấp M&A có yếu tố nước ngoài, các bên cũng có thể lựa chọn trung tâm quốc tế như SIAC (Singapore), HKIAC (Hồng Kông)… nếu thuận tiện về mặt pháp lý và thực tiễn.
Quy định địa điểm – ngôn ngữ áp dụng khi hòa giải tranh chấp M&A
Việc lựa chọn địa điểm tổ chức hòa giải và ngôn ngữ sử dụng là quyền của các bên tranh chấp. Các bên có thể thực hiện quyền này ngay khi thỏa thuận về phương thức giải quyết tranh chấp.
Đối với địa điểm hòa giải các bên có thể xem xét các tiêu chí sau khi lựa chọn:
- Đảm bảo không gian riêng tư, không khí thoải mái để tạo môi trường hòa giải thân thiện.
- Thuận tiện cho các bên trong việc di chuyển, tham gia các phiên làm việc.
- Đảm bảo địa điểm có đầy đủ trang thiết bị, công nghệ cần thiết phục vụ việc hòa giải.
- Sự trung lập khi chọn địa điểm hòa giải. Nên ưu tiên hòa giải tại trung tâm hòa giải hoặc địa điểm khác ngoài trụ sở, chi nhánh của hai bên.
Việc lựa chọn địa điểm hòa giải cần sự thống nhất của hai bên, vì vậy thỏa thuậngay ban đầu là điều cần thiết.
Cùng với sự phát triển của công nghệ, việc hòa giải thương mại ngày nay đang thịnh hành theo phương thức trực tuyến. Khi đó, các buổi làm việc, phiên họp trao đổi được thực hiện trên nền tảng số. Vì vậy, các bên có thể thỏa thuận hình thức này để tiến hành hòa giải.
Đối với ngôn ngữ, khuyến khích các bên nên chọn ngôn ngữ hòa giải là ngôn ngữ sử dụng trong hợp đồng. Điều này giúp các bên thuận tiện trong việc trao đổi, giải thích và làm rõ nội dung hợp đồng khi giải quyết tranh chấp. Việc thỏa thuận ngôn ngữ hòa giải còn quyết định đến việc lựa chọn trung tâm hòa giải và hòa giải viên.
Nên đưa cơ chế MED-ARB trở thành mặc định trong SPA
MED – ARB là phương thức giải quyết tranh chấp kết hợp hòa giải và trọng tài. Đây là cơ chế liên thông cho phép các bên giải quyết tranh chấp trước bằng hòa giải. Trường hợp hòa giải không thành, tranh chấp sẽ tự động chuyển sang giải quyết bằng trọng tài thương mại. Khi áp dụng cơ chế này, các bên không phải nộp lại đơn khởi kiện hay thực hiện thủ tục tố tụng trọng tài từ đầu.
Việc lựa chọn MED-ARB làm cơ chế mặc định trong hợp đồng mua bán cổ phần (SPA) mang lại nhiều lợi ích thực tiễn. Lựa chọn này thể hiện thiện chí của các bên trong việc giải quyết tranh chấp một cách ôn hòa và hợp tác. Ngoài ra, cơ chế này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí tố tụng và hạn chế được rủi ro kéo dài tranh chấp. Quy trình liên thông giữa hai phương thức giúp đảm bảo tính liên tục trong giải quyết tranh chấp, không bị gián đoạn do thay đổi cơ quan giải quyết.
Với đặc thù của các giao dịch M&A, nơi mà thời gian và tính bảo mật rất quan trọng, cơ chế MED-ARB tạo điều kiện để các bên vừa giữ được bí mật kinh doanh, vừa đạt được sự công bằng thông qua phán quyết có giá trị ràng buộc pháp lý từ trọng tài. Do đó, việc quy định MED-ARB là phương thức giải quyết tranh chấp mặc định trong SPA là một lựa chọn vừa hợp lý về mặt pháp lý, vừa hiệu quả về mặt thực tiễn.
Ngoài cơ chế MED – ARB các bên cũng có thể cân nhắc về cơ chế Arb-Med-Arb.
Hãy đề nghị Hòa giải viên đồng thời là Trọng tài viên dự phòng (Med-Arb) để thuận lợi và nhanh chóng trong giải quyết tranh chấp
Trong cơ chế Med-Arb, các bên có thể thỏa thuận để một người vừa làm Hòa giải viên, vừa là Trọng tài viên dự phòng. Khi hòa giải, người trung gian thực hiện vai trò Hòa giải viên, điều phối quá trình thương lượng và tìm kiếm thỏa thuận. Nếu hòa giải không thành, vụ việc sẽ được chuyển sang tố tụng trọng tài và Hòa giải viên ban đầu trở thành Trọng tài viên. Cách làm này giúp đảm bảo tính liên tục của quy trình, không phải giải thích lại sự việc từ đầu. Thông tin đã trình bày trong giai đoạn hòa giải sẽ được nắm rõ, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí tố tụng.
Tuy nhiên, để đảm bảo tính minh bạch và công bằng, các bên cần có thỏa thuận bằng văn bản về vai trò kép này. Thỏa thuận cần xác định rõ phạm vi công việc, điều kiện sử dụng thông tin và giới hạn trách nhiệm. Nội dung cần quy định rằng các thông tin trao đổi trong phiên hòa giải không được dùng làm căn cứ ra phán quyết trọng tài nếu không được sự đồng ý của bên cung cấp. Điều này giúp bảo vệ tính bảo mật và thiện chí trong giai đoạn hòa giải.
Mô hình Med-Arb với hòa giải viên kiêm trọng tài viên ngày càng được ưa chuộng trong các tranh chấp thương mại phức tạp như M&A. Việc áp dụng linh hoạt vai trò kép nếu được xây dựng đúng quy trình sẽ nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp và tránh kéo dài thời gian tố tụng.
Dịch vụ luật sư tư vấn và tham gia hòa giải tranh chấp M&A
Đối với tranh chấp M&A, Luật sư Chuyên tư vấn luật cung cấp dịch vụ pháp lý từ tư vấn đến tham gia hòa giải. Phạm vi công việc khi cung cấp dịch vụ này như sau:
- Tư vấn đề xuất thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng hòa giải thương mại.
- Đánh giá bản chất, nguyên nhân và các yếu tố pháp lý liên quan đến tranh chấp M&A.
- Đề xuất phương án, mục tiêu và giới hạn cho quá trình hòa giải, tối ưu hóa lợi ích của khách hàng.
- Trực tiếp tham gia các phiên hòa giải, trình bày quan điểm, bảo vệ quyền lợi và đàm phán với các bên liên quan.
- Tư vấn hỗ trợ thực hiện thủ tục công nhận văn bản về kết quả hòa giải thành.
- Tư vấn hỗ trợ giai đoạn thi hành quyết định công nhận hòa giải thành ngoài tòa án.
- Tư vấn, tham gia giải quyết tranh chấp M&A trong giai đoạn tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài.
>> Xem thêm: Thực hiện thủ tục M&A có cần Luật sư không?
Kết luận
Với các tranh chấp M&A phức tạp, việc tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp là cực kỳ cần thiết. Luật sư Chuyên tư vấn luật sẽ đồng hành cùng bạn từ khâu tư vấn chiến lược đến trực tiếp tham gia các phiên hòa giải, đảm bảo quyền lợi tốt nhất. Để được hỗ trợ chuyên sâu và hiệu quả, hãy liên hệ ngay Hotline 1900636387. Chúng tôi sẵn sàng giúp bạn giải quyết mọi vướng mắc.
