Khởi kiện đòi lại đất bị lấn chiếm là thủ tục tố tụng thực hiện nhằm bảo vệ quyền sử dụng đất hợp pháp khi bị xâm phạm. Việc nhận diện chính xác các hành vi lấn chiếm là bước đầu tiên để người bị thiệt hại có thể tiến hành các thủ tục pháp lý tiếp theo. Bài viết này Chuyên tư vấn luật sẽ cung cấp quy định về thủ tục này.
Mục Lục
Nhận biết hành vi lấn chiếm đất
Lấn đất là việc người đang sử dụng đất tự ý chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất sử dụng mà không được cơ quan quản lý nhà nước về đất đai cho phép.
Chiếm đất là việc sử dụng đất thuộc quyền quản lý của người khác hoặc đất chưa sử dụng, đất do Nhà nước quản lý mà chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.
Các hành vi được xem là lấn chiếm đất đai phổ biến:
- Tự ý xây dựng công trình, nhà ở trên phần đất không thuộc quyền sử dụng của mình.
- Tự ý rào chắn, trồng cây trên phần đất của người khác hoặc đất công.
- Chuyển dịch mốc giới, làm sai lệch ranh giới thửa đất đã được xác định.
- Sử dụng đất khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất, cho thuê đất.
Điều kiện khởi kiện đòi lại đất bị lấn chiếm
Việc khởi kiện đòi lại đất bị lấn chiếm cần xem xét các điều kiện sau:
Thứ nhất, xác định quyền khởi kiện. Người có quyền khởi kiện là người có quyền sử dụng hoặc quản lý hợp pháp thửa đất bị người khác lấn chiếm. Người này có thể tự mình hoặc ủy quyền cho người khác đại diện thực hiện thủ tục khởi kiện.
Thứ hai, thực hiện thủ tục hòa giải tại ủy ban nhân dân cấp xã trước khi khởi kiện. Tranh chấp đòi lại đất bị lấn chiếm là dạng tranh chấp đất đai, vì vậy cần phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024. Đây là điều kiện tiên quyết để Tòa án xem xét thụ lý giải quyết tranh chấp.
Thủ tục khởi kiện giải quyết tranh chấp đòi lại đất bị lấn chiếm
Quy trình khởi kiện và giải quyết tranh chấp đòi lại đất tại Tòa án quy định tại Phần II Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 như sau:
Bước 1: Người khởi kiện chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
Hồ sơ khởi kiện tranh chấp đòi lại đất bao gồm:
- Đơn khởi kiện.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ có giá trị pháp lý tương đương.
- Căn cước công dân, hộ chiếu,… giấy tờ pháp lý của người khởi kiện.
- Tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi lấn chiếm đất.
- Biên bản hoà giải tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp xã.
Người khởi kiện chuẩn bị bộ hồ sơ gửi đến Tòa án có thẩm quyền. Hình thức gửi đơn: trực tiếp hoặc qua bưu chính.
>> Xem thêm: Tranh chấp đất đai giải quyết ở đâu?
Bước 2: Tòa án tiếp nhận và xử lý đơn
Tòa án tiếp nhận đơn sẽ ra Giấy xác nhận đã nhận đơn gửi cho người khởi kiện hoặc người đại diện nộp đơn.
Sau khi tiếp nhận, Chánh án phân công thẩm phán xem xét đơn. Sau thời gian xem xét đơn, Thẩm phán ra một trong các quyết định:
- Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện.
- Tiến hành thủ tục thụ lý vụ án. Trường hợp đủ điều kiện thụ lý, Tòa án sẽ ra Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Trừ trường hợp người khởi kiện được miễn tạm ứng án phí.
- Chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền. Việc chuyển đơn phải thông báo cho người khởi kiện.
- Trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện nếu vụ việc đó không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Thời gian xử lý đơn của Tòa án là 8 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ khởi kiện.
Bước 3: Thụ lý vụ án
Sau khi nhận Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, người khởi kiện thực hiện nộp tạm ứng án phí theo quy định. Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận thông báo, người khởi kiện phải nộp biên lại đóng tạm ứng cho tòa.
Tòa án xem xét ra Thông báo thụ lý vụ án. Thông báo sẽ được gửi đến người khởi kiện và các bên liên quan vụ án.
Trên cơ sở thụ lý vụ án, Chánh án sẽ phân công Thẩm phán giải quyết vụ án.
Bước 4: Chuẩn bị xét xử
Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Tòa án tiến hành thu thập, xác minh chứng cứ. Một số hoạt động tố tụng có thể được thực hiện:
- Xác định tư cách đương sự, người tham gia tố tụng khác.
- Xác định quan hệ tranh chấp giữa các đương sự và pháp luật cần áp dụng.
- Làm rõ những tình tiết khách quan của vụ án.
- Xác minh, thu thập chứng cứ theo quy định của Bộ luật này.
- Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
- Tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.
Tại phiên họp hòa giải, nếu hòa giải thành Tòa án sẽ ra Quyết định công nhận sự thỏa thuận của đương sự để giải quyết vụ án. Trường hợp các bên không thỏa thuận được thì Tòa án tiếp tục thủ tục tố tụng luật định.
Bước 5: Mở phiên tòa xét xử
Sau khi nghiên cứu và thu thập đầy đủ hồ sơ đảm bảo giải quyết vụ án, Tòa án ra Quyết định đưa vụ án ra xét xử. Phiên xét xử công khai được tiến hành theo thời gian, địa chỉ ghi nhận tại quyết định. Tại phiên tòa sơ thẩm, đương sự được thực hiện các quyền:
- Yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng.
- Trình bày yêu cầu của mình trong việc giải quyết vụ án.
- Tham gia xét hỏi, tranh luận tại phiên tòa.
Các hoạt động tố tụng được thực hiện nhằm làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Từ đó, làm căn cứ Hội đồng xét xử ban hành bản án, quyết định giải quyết vụ án.
>> Xem thêm: Trình tự phiên tòa phúc thẩm giải quyết tranh chấp đất
Câu hỏi liên quan giải quyết tranh chấp đòi lại đất
Về tranh chấp đòi lại đất
Nếu người lấn chiếm đã xây dựng công trình kiên cố trên đất, Tòa án sẽ giải quyết như thế nào?
Tòa án sẽ xem xét yêu cầu đòi lại đất và giải quyết vấn đề công trình xây dựng trái phép theo quy định của pháp luật. Tòa án có thể ra bản án buộc người lấn chiếm tháo dỡ hoặc xem xét bồi thường giá trị công trình tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Người khởi kiện có thể làm gì để ngăn chặn hành vi tiếp tục lấn chiếm hoặc tẩu tán tài sản?
Người khởi kiện có thể yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời. Tùy vào mục đích mà người khởi kiện yêu cầu một hoặc một số biến pháp tại Điều 114 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Người khởi kiện có thể yêu cầu bồi thường những thiệt hại nào do hành vi lấn chiếm gây ra?
Người khởi kiện có thể yêu cầu bồi thường các thiệt hại thực tế như:
- Thiệt hại về tài sản trên đất.
- Thiệt hại do không thể sử dụng đất, chi phí thuê nhà ở (nếu phải di dời).
- Và các thiệt hại khác có căn cứ và hợp pháp.
Sau khi có bản án có hiệu lực, người lấn chiếm vẫn không trả lại đất, người khởi kiện cần làm gì?
Người khởi kiện cần làm đơn yêu cầu thi hành án gửi đến cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền để được tổ chức cưỡng chế thi hành bản án.
Về dịch vụ pháp lý
Luật sư có hỗ trợ trong việc định giá thiệt hại do hành vi lấn chiếm gây ra không?
Luật sư có thể tư vấn và hướng dẫn khách hàng thu thập các tài liệu liên quan đến thiệt hại. Đồng thời, yêu cầu định giá tài sản bị thiệt hại hoặc thuê các tổ chức có chức năng định giá để xác định giá trị thiệt hại.
Vai trò của luật sư trong giai đoạn thi hành án của vụ tranh chấp đất đai là gì?
Luật sư hỗ trợ khách hàng:
- Làm đơn yêu cầu thi hành án.
- Theo dõi quá trình thi hành án.
- Giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành án.
- Bảo vệ quyền lợi của khách hàng cho đến khi bản án được thi hành xong.
Luật sư có thường xuyên cập nhật thông tin và tư vấn cho khách hàng về tiến trình vụ việc không?
Nguyên tắc đạo đức và hành nghề luật sư quy định khi cung cấp dịch vụ pháp lý, luật sư phải thông báo kịp thời về mọi diễn biến của vụ việc, giải thích các vấn đề pháp lý phát sinh và tư vấn các bước đi tiếp theo.
Luật sư tư vấn, tham gia giải quyết tranh chấp đòi lại đất bị lấn chiếm
Chuyên tư vấn luật cung cấp dịch vụ luật sư hỗ trợ pháp lý:
- Tư vấn phương thức giải quyết tranh chấp đòi lại đất bị lấn chiếm.
- Tư vấn hướng dẫn thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi lấn chiếm.
- Tư vấn thủ tục khởi kiện giải quyết đòi lại đất bị lấn chiếm.
- Soạn thảo đơn khởi kiện, phản tố, bản tự khai,… văn bản tham gia tố tụng khác.
- Đại diện làm việc Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án.
- Luật sư tham gia bảo vệ quyền lợi hợp pháp đương sự trong vụ án.
Người có quyền lợi bị xâm phạm do hành vi lấn chiếm đất có quyền khởi kiện tại Tòa án. Trước khi thực hiện thủ tục này, tranh chấp đòi lại đất cần hòa giải tại ủy ban nhân dân cấp xã. Trên đây là nội dung tổng thể cho thủ tục khởi kiện, trường hợp vụ việc cụ thể sẽ phát sinh thủ tục cần thiết khác. Hãy liên hệ 1900636387 để được Chuyên tư vấn luật hỗ trợ giải quyết tranh chấp cụ thể của quý khách.
